Samo zawarcie umowy ubezpieczenia nie powoduje jeszcze powstania odpowiedzialności gwarancyjnej zakładu ubezpieczeń. Przesłanką powstania takiej odpowiedzialności jest zapłacenie składki ubezpieczeniowej. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona wraz z zawarciem umowy ubezpieczenia.
W wypadku, gdy ubezpieczający opłacił składkę jednocześnie z zawarciem umowy, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się od dnia następnego po zawarciu umowy i zapłaceniu składki. Natomiast wówczas, gdy umowa została zawarta przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się od dnia, w którym umowa ubezpieczenia uważana jest za zawartą. Przepisy kodeksu cywilnego stanowią, że w umowie ubezpieczenia początek odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń może zostać określony inaczej. Wynika z tego, że w umowie wskazać można inny, następny po zawarciu umowy ubezpieczeniowej i uiszczeniu składki dzień, od którego rozpocznie się odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń. W umowie może także znaleźć się zapis, że odpowiedzialność gwarancyjna zakładu ubezpieczeń związana z określonym ryzykiem powstaje natychmiast po zawarciu umowy ubezpieczenia i uiszczeniu składki, a nie z dniem następnym. Przepisy kodeksu cywilnego mówią także, że odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń może rozpoczynać się przed uiszczeniem składki, jeżeli w umowie określony jest inny, późniejszy termin uiszczenia składki.